De juiste lijm voor leer: hoe pak je het verlijmen aan?
Voor het verlijmen van natuurlijk leer in de leerbewerking gebruik je vooral flexibele contactlijmen op basis van oplosmiddelen of moderne lijmen op waterbasis. Deze zorgen namelijk voor een sterke, permanent flexibele verbinding die niet breekt wanneer het voltooide artikel buigt.
De traditionele werkplaats voor leerbewerking vertrouwt op contactlijm, hoewel professionele lijmen speciaal voor leer qua kwaliteit ver uitstijgen boven universele bouwmarktlijmen. De werking van contactlijm is specifiek: je brengt een dunne laag aan op beide te verlijmen oppervlakken, wacht zo'n tien tot vijftien minuten totdat het oplosmiddel is verdampt en de lijmlaag droog aanvoelt. Pas dan druk je beide delen krachtig op elkaar. Bij leerbewerking is dit essentieel, omdat leer een werkend materiaal is. Een portemonnee gemaakt van ons toonaangevende Maya leer met een dikte van 1,5 mm wordt immers dagelijks geopend en gesloten in een broekzak. De lijmnaad moet de beweging van het materiaal volgen. Het gebruik van harde lijm, zoals cyanoacrylaat (secondelijm), is een van de meest gemaakte fouten door beginners. Zo'n lijm trekt direct in de vezels en vormt een keiharde korst. Bij de eerste buiging breekt de verbinding al en tijdens het latere stikken breek je er vrijwel zeker je naald op.
Een alternatief voor sterke oplosmiddelen is leerlijm op waterbasis. Dit is een uitstekende optie voor leerbewerkers die thuis werken, waar de dampen van vluchtige stoffen hinderlijk kunnen zijn. Lijmen op waterbasis werken volgens hetzelfde contactprincipe, al duurt het droogproces vóór het samenvoegen iets langer. Ongeacht het gekozen product is een goede voorbereiding van het oppervlak de sleutel tot succes. Plantaardig gelooid leer en chroomgelooid leer hebben van nature een gladde nerfzijde waar lijm zich niet goed aan hecht. Moet je twee delen nerf op nerf of nerf op vleeszijde lijmen? Schuur het gladde oppervlak dan eerst licht op met fijn schuurpapier of een speciale opruwer om de vezels open te zetten. De lijm heeft een poreuze structuur nodig om in te dringen en zo een onbreekbare verbinding te vormen.
Houd er rekening mee dat in het traditionele ambacht lijmen zelden de definitieve verbinding vormt. De leerlijm dient vooral ter fixatie. Het houdt de lagen leer perfect op hun plek zodat je de randen gelijk kunt snijden, overtollig materiaal kunt wegnemen met een kantenschaaf (edge beveler) in maat #1 of #2, en vervolgens strak een groefsnijder kunt gebruiken om met de leervork de gaten te slaan. Maak je een horlogebandje van twee lagen leer van elk 1 mm dik? Dan voorkomt de lijm dat ze verschuiven terwijl je de gaatjes perforeert voor het handstikken. Bij het gebruik van een leervork met een steekafstand van 3 mm of 4 mm verpest zelfs de kleinste verschuiving van de lagen je rechte stiklijn. Na het naaien met garen verzegelt de flexibele lijmnaad tussen de lagen de rand. Dit is een onmisbare stap voordat je Tokonole aanbrengt en met het polijsthout de randen definitief afwerkt.
Kort samengevat
- Kies voor contactlijm. Varianten op basis van oplosmiddelen of water blijven na droging flexibel en bewegen mee met het leer.
- Werk volgens de contactmethode. Breng de lijm dun aan op beide oppervlakken, laat het drogen en druk de delen pas daarna stevig op elkaar.
- Vermijd cyanoacrylaat (secondelijm). Dit zorgt voor een stijve verbinding die breekt bij het buigen en het onmogelijk maakt om met een priem door het leer te komen.
- Schuur gladde oppervlakken op. Schuur de nerfzijde van het leer altijd even op met schuurpapier voordat je lijm aanbrengt, zodat de vezels openstaan voor optimale hechting.
- Zie lijm als hulpmiddel. Bij leerbewerking is lijmen meestal de voorbereidende stap voor het zetten van een sterke saddle stitch.
