Om te controleren of leer echt is, gebruik je meerdere zintuigen. Echt leer heeft een karakteristieke, organische geur en het oppervlak (de nerfzijde) vertoont unieke, onregelmatige poriën en kleine imperfecties. Kijk naar de rand van het materiaal – bij echt leer zie je een vezelige, suède-achtige structuur, terwijl kunstleer een gladde, uniforme rand heeft die vaak op textiel is gelijmd.
In een tijdperk van geavanceerde technologieën en steeds betere synthetische materialen kan het onderscheiden van echt leer van imitaties zoals skai, vinyl of het populaire 'ecoleer' een behoorlijke uitdaging zijn. Fabrikanten van synthetische materialen doen er alles aan om het uiterlijk en de textuur van een natuurlijke nerf na te bootsen. Gelukkig laat de natuur altijd unieke sporen achter die een geoefend oog, neus en hand direct opmerken. Er zijn een paar eenvoudige, niet-destructieve methoden waarmee je met grote zekerheid de echtheid van lederwaren kunt controleren, gebaseerd op fundamentele verschillen in structuur en materiaaleigenschappen.
Visuele test: Waar moet je op letten?
De eerste en belangrijkste test is een grondige inspectie van het materiaal. Begin bij de randen. Als je toegang hebt tot een dwarsdoorsnede van het materiaal – bij een naad, langs een rits of op een bijgevoegd staaltje – is dat de beste plek voor analyse. Echt leer heeft een karakteristieke, vezelige structuur. Je ziet een dicht netwerk van verstrengelde collageenvezels, dat aan de vleeszijde (de binnenkant) aan suède doet denken. Deze structuur is onregelmatig en organisch. Bij synthetische materialen ziet de doorsnede er heel anders uit. Meestal zie je een gelaagde opbouw: een toplaag van polyurethaan of pvc met daaronder een textiele drager – een netje of geweven stof. De rand oogt strak afgesneden, zonder zichtbare vezels.
Bekijk vervolgens het oppervlak, oftewel de nerfzijde, heel nauwkeurig. Echt leer is een natuurlijk materiaal en daarom van nature imperfect. Zoek naar kleine onregelmatigheden: subtiele variaties in textuur, een uniek poriënpatroon (haarzakjes), kleine littekens, adertjes of plooien. Deze 'foutjes' zijn in werkelijkheid het bewijs van echtheid. Het oppervlak van kunstleer is daarentegen vaak té perfect. Het patroon wordt machinaal gewalst, waardoor het regelmatig en over het hele oppervlak identiek herhalend is. Zie je een volkomen uniform, repetitief nerfpatroon of een identieke structuur, wees dan op je hoede.
Voelen en ruiken: Wat neem je waar?
Je handen en neus zijn krachtige instrumenten bij deze controle. Sluit je ogen en wrijf met je hand over het materiaal. Echt leer voelt doorgaans warm en ademend aan. Het heeft een unieke, licht stroeve maar tegelijk soepele en zachte textuur. Synthetisch materiaal voelt vaak koud, glad en onaangenaam 'plastic' aan. Probeer het materiaal eens te buigen. Natuurlijk volnerf leer vormt bij het buigen een fijn netwerk van onregelmatige rimpels, die weer verdwijnen zodra je het rechttrekt. Kunstleer vormt vaak een onnatuurlijke, scherpe vouw of buigt mee zonder dat het oppervlak verandert.
Een volgende, en voor velen doorslaggevende stap, is de geurtest. Breng het materiaal naar je neus en adem diep in. Echt leer heeft een zeer karakteristieke, rijke en onmiskenbare geur – een mengeling van een natuurlijke geur met tonen van looistoffen uit het looiproces. Dit aroma is met vrijwel niets anders te verwarren. Synthetische materialen ruiken compleet anders. Meestal verspreiden ze een chemische, scherpe geur van plastic of rubber door de aanwezigheid van polyurethaan (PU) of polyvinylchloride (PVC). Soms proberen fabrikanten dit te maskeren met parfums, maar een geoefende neus herkent de synthetische, chemische ondertoon direct. Heeft de imitatie helemaal geen geur, dan is dat eveneens een duidelijk waarschuwingssignaal.
Eenvoudige fysieke tests: Water en vuur (voorzichtig!)
Heb je nog steeds twijfels, dan kun je twee eenvoudige fysieke proeven doen. Ga hierbij wel voorzichtig te werk. De eerste is de waterdruppeltest. Laat een klein druppeltje water op het leeroppervlak vallen. Bij het meeste natuurlijke leer (met uitzondering van zwaar gelakt of sterk waterafstotend behandeld leer) trekt het vocht na enkele tientallen seconden langzaam in, waarbij een donkerder vlekje ontstaat dat na het drogen weer verdwijnt. Dit komt doordat leer van nature poreus is. Op kunstleer – wat in feite plastic is – blijft de druppel gewoon liggen zonder ooit in te trekken.
De tweede methode is definitief en destructief; voer deze dus alleen uit als je een klein, overbodig reststukje hebt dat je mag beschadigen: de vuurtest. Houd de rand van het proefstukje heel even vlak bij de vlam van een aansteker (niet rechtstreeks in het vuur houden). Echt plantaardig gelooid leer zal krimpen en smeulen, waarbij een karakteristieke geur van verbrand haar of bot vrijkomt. Synthetisch materiaal begint direct te smelten, druipt en vat vlam met een felle vlam, onder afgifte van zwarte, bijtende rook en een doordringende geur van smeltend plastic. Deze test biedt honderd procent zekerheid, maar kost je wel het proefstukje.
Uiteindelijk werkt een combinatie van al deze waarnemingen het allerbeste. Eén losse test geeft zelden direct uitsluitsel, maar oogt het materiaal als echt leer, ruikt het naar echt leer, voelt het warm aan en toont het vezelige randen? Dan kun je vrijwel zeker zijn van de echtheid. Door je leer te bestellen bij vertrouwde speciaalzaken zoals Craft-Point weet je zeker dat je precies krijgt wat je zoekt, zonder ingewikkelde onderzoeken vooraf.
