Om natuurlijk leer op de juiste manier te oliën, gebruik je een speciaal onderhoudsmiddel, bijvoorbeeld van het Poolse merk Pruciak of zuivere klauwolie (neatsfoot oil). Breng op een schoon en droog oppervlak een zeer dunne, gelijkmatige laag olie aan met een zachte, pluisvrije doek. Wrijf dit voorzichtig in en laat het vervolgens 24 uur intrekken tot het volledig is opgenomen. Wrijf het oppervlak tot slot op met een schone doek.
Oliën is een van de fundamentele stappen voor het onderhoud van leer, vooral bij plantaardig gelooid leer. Het doel is om de vezels diep te voeden, de soepelheid te herstellen die door gebruik en externe invloeden verloren is gegaan, en het leer deels te beschermen tegen vocht. Een correct uitgevoerde behandeling zorgt ervoor dat het leer zachter wordt, beter bestand is tegen scheuren en een diepere kleur krijgt. Houd er wel rekening mee dat oliën plantaardig gelooid leer onomkeerbaar donkerder maakt, wat voor velen juist een gewenst patina-effect oplevert. Dikkere soorten plantaardig gelooid leer (bijv. met een dikte van meer dan 2 mm) vereisen een iets grondigere en zorgvuldigere behandeling voor een volledige voeding van de vezels. Dit proces vraagt om precisie en matiging – het geheim zit in het aanbrengen van een dunne laag van het juiste product en het leer voldoende tijd geven om dit op te nemen.
De juiste olie voor leer kiezen
Er zijn talloze producten voor onderhoud van leer verkrijgbaar, maar ze zijn niet allemaal geschikt om diep in het leer te trekken. Een veilige keuze die door veel ambachtslieden wordt gewaardeerd, zijn gespecialiseerde leerverzorgingsproducten. Denk hierbij aan de artikelen van Pruciak – een Poolse producent van natuurlijke vetten en wassen voor impregnering. Ook zuivere klauwolie (neatsfoot oil) is een veelgekozen product. Naast hun voedende werking bevatten deze middelen natuurlijke vetten die het leer extra waterafstotend maken. Ze zijn uitermate geschikt voor schoenen, tassen of jassen die blootstaan aan regen. (Goed om te weten: het merk Fiebing's is vooral gespecialiseerd in leerverf en kantenverf, en minder in pure onderhoudsoliën).
Wat kun je beter vermijden? Allereerst consumptieoliën zoals olijfolie, zonnebloemolie of raapzaadolie. Hoewel ze op de korte termijn een vettend effect geven, worden ze na verloop van tijd ranzig, gaan ze onaangenaam ruiken en kunnen ze de leervezels aantasten. Wees ook voorzichtig met minerale of industriële oliën, omdat deze te agressief kunnen zijn. Kies liever voor beproefde merken uit de wereld van leerbewerking; dan weet je zeker dat de samenstelling veilig is voor jouw projecten. Onthoud dat het ene leer het andere niet is – oliën is voornamelijk bedoeld voor glad, onafgewerkt rundleer (volnerf) dat plantaardig gelooid is. Gebruik het niet op suède, nubuck of fabrieksmatig afgewerkt leer dat geen olie kan opnemen. Een goed voorbeeld is ons topartikel Maya leer: dit is plantaardig gelooid, maar heeft een gesloten fabrieksfinish waardoor het geen extra oliën, verven of wassen opneemt.
Stap voor stap: de juiste applicatietechniek
Leer oliën vergt geduld en nauwkeurigheid. Haast is niet verstandig en dosering is allesbepalend. De eerste stap is altijd het leer grondig reinigen van stof, vuil en eventuele vlekken. Dit kan met een licht vochtige doek of met een speciale ledercleaner. Laat het leer daarna volledig drogen. Zodra het oppervlak droog is, kun je beginnen met het aanbrengen van de olie. Giet een kleine hoeveelheid van het product op een schone, zachte en pluisvrije doek (een stuk katoenen flanel of een oud T-shirt werkt uitstekend), nooit rechtstreeks op het leer.
Breng de olie in een zeer dunne, vrijwel transparante laag aan en wrijf deze met zachte, draaiende bewegingen in het leer. Zorg voor een gelijkmatige verdeling over het hele oppervlak en besteed extra aandacht aan stiksels en randen, omdat deze het snelst uitdrogen. Het is beter om met tussenpozen twee dunne lagen aan te brengen dan één dikke laag. Na het aanbrengen ziet het oppervlak er licht vochtig en donkerder uit. Nu volgt een belangrijke fase: geduld. Leg het voorwerp minimaal 24 uur op een droge, goed geventileerde plek. In die tijd neemt het leer precies de hoeveelheid olie op die het nodig heeft. Neem na een etmaal een schone, droge doek en wrijf het oppervlak stevig op om eventuele overtollige olie te verwijderen en een subtiele glans terug te brengen.
Veelgemaakte fouten bij het oliën van leer
Een veelvoorkomende en schadelijke fout is te veel olie gebruiken. Een oververzadigd stuk leer wordt vet, voelt plakkerig aan en trekt stof en vuil aan. Bovendien raken de poriën verstopt, waardoor het leer niet meer kan 'ademen'. In extreme gevallen kan overtollige olie zelfs de structuur van de vezels verzwakken. Hanteer daarom altijd de regel: minder is meer. Een ander belangrijk aandachtspunt is dat de verdonkering van het leer onomkeerbaar is. Licht, natuurlijk rundleer kan na het oliën verkleuren van beige naar een honingkleur of zelfs lichtbruin. Test het product daarom altijd eerst op een onopvallende plek of op een reststukje van hetzelfde leer om te zien of het kleurresultaat naar wens is.
Houd er ook rekening mee dat niet elk type leer geschikt is voor olie. Zoals gezegd verliezen suède en nubuck bij contact met olie onmiddellijk hun kenmerkende, fluweelzachte textuur: ze worden glad en donker, en deze schade is onherstelbaar. Ook leer met een dekkende verf- of laklaag neemt geen olie op. Behandel je dit toch met olie, dan ontstaat er een vettige, plakkerige laag op het oppervlak die niet intrekt. Oliën is voorbehouden aan 'open' leersoorten, met name plantaardig gelooid rundleer (volnerf), dat de voedende bestanddelen direct absorbeert.
Tot slot: oliën is een onderhoudsbehandeling die je uitvoert wanneer het nodig is, niet volgens een vast schema. Bij een tas die je zelden gebruikt kan dat eens in de paar jaar zijn; bij intensief gedragen schoenen wellicht twee keer per jaar. Kijk goed naar je lederwaren. Als het leer droog of stug aanvoelt en lichter wordt op de buigpunten, is dat het teken dat het tijd is om het leer te voeden.
