Polijst de binnenste boog van een kleine etui met korte, lichte bewegingen met een gereedschap waarvan het werkende deel in de uitsparing past en de rand raakt zonder over de nerfzijde te schuren. Ondersteun het leer dicht bij de rand en werk de opening van het vakje af voordat je het op het hoofddeel bevestigt. Als het vakje een voering heeft, verbind je eerst de lagen die samen de gemeenschappelijke rand vormen. Test het middel en de bewerkingsmethode eerst op een proefstukje van hetzelfde leer.
Plan eerst de bereikbaarheid van de uitsparing
Bij een pashouder blijft de duimuitsparing zichtbaar en wordt deze steeds aangeraakt bij het uitnemen van de inhoud. Het is daarom het beste om deze te bewerken op een moment dat je het gereedschap vrij kunt plaatsen en de volledige doorsnede goed kunt zien. Pas het vakje droog op het hoofddeel, zonder lijm. Kijk welke delen na de montage worden afgedekt door de achterwand of een naastgelegen vakje.
Bij een enkele laag werk je het uitgesneden paneel direct af. Bij een meerlaagse constructie lijm je eerst het leer op de voering of een tweede laag leer, volgens het ontwerp en de instructies van de leerlijm. Zodra de lijm voldoende is uitgehard om het geheel te kunnen bewerken, schuur je de gemeenschappelijke rand gelijk. Pas na de randafwerking monteer je het vakje op het hoofddeel.
Houd deze open rand gescheiden van de delen die later worden verlijmd. Polijstpasta en kantenverf mogen niet terechtkomen op oppervlakken die bedoeld zijn om te lijmen. Controleer het volledige lijmoppervlak volgens het patroon; ga niet uit van een willekeurige, vaste marge.
Hoe kies je de juiste polijsttool voor een binnenboog?
Vergelijk de radius van het werkende deel van het gereedschap met de radius van de uitsparing. Een kleinere punt kan het bereiken van de bodem van de boog vergemakkelijken, maar de afmeting alleen bepaalt niet of het past. Ook de groefbreedte, de vorm van het gereedschap en de ruimte voor je handbeweging spelen een rol.
Plaats het polijsthout droog en zonder druk in de boog. Beweeg het door de hele uitsparing en bekijk het contactpunt. Als het gereedschap tegen de zijkanten van de boog klemt voordat het de bodem raakt, heb je een ander profiel nodig. Als de groef de nerf- of vleeszijde afknelt, wissel je eveneens van gereedschap. Te hard drukken kan afdrukken op het oppervlak achterlaten of een dunne rand uitrekken.
Handmatig polijsthout en alternatieven uit de werkplaats
Volgens de productpagina is het Wood slicker CraftPoint S ca. 22 cm lang en 2 cm in diameter op het dikste punt. Dit zijn de afmetingen van het totale gereedschap, niet van de werkende punt. Zie dit model als een mogelijke optie om te passen in jouw uitsparing, zonder ervan uit te gaan dat het op elk klein etui past.
Voor handmatige bewerking kun je een gladde, afgeronde deuvel van hardhout maken. Een werkplaatsvoorbeeld om te passen is een deuvel met een diameter van 6–8 mm; de juiste maat hangt af van de boog. Verwijder splinters en scherpe randen. Je kunt ook een gladde kern strak omwikkelen met een stuk canvas en dit met de hand testen. Beoordeel na het omwikkelen opnieuw de dikte van de punt en het bereik tot de bodem van de boog. Bevestig zo'n geïmproviseerde punt nooit in een machine.
Wanneer kies je voor een machinaal opzetstuk?
Volgens de productpagina's is het langwerpige opzetstuk ca. 46 × 13 mm en het opzetstuk met groeven ca. 46 mm lang en 22 mm breed. Deze gegevens vermelden niet het maximaal toegestane toerental, de compatibiliteit van de schacht of de exacte maten van elk werkend profiel.
Begin pas met machinaal werken na het raadplegen van de handleiding van het opzetstuk en de machine. Draag oogbescherming en klem het kleine onderdeel zo vast dat het niet weggeslingerd kan worden. Doe altijd een test op een reststukje met een vergelijkbare uitsparing. Als je het onderdeel niet stabiel kunt klemmen zonder de boog te blokkeren, werk dan met de hand. Stop direct bij warmteontwikkeling, verkleuring of vervorming van het leer.
Kies je afwerkmethode voordat je de rand voorbereidt
Stevig plantaardig gelooid leer laat zich over het algemeen uitstekend polijsten. Een zachte rand met losse vezels vraagt wellicht om kantenverf of een andere afwerking van de opening. Chroomgelooid leer is niet automatisch uitgesloten van polijsten: het resultaat hangt mede af van de vezeldichtheid, de finish en het gekozen middel.
Maak een proefstukje met exact dezelfde boog en laagopbouw als het uiteindelijke vakje. Voer hierop de gewenste bewerking uit, laat het drogen en beoordeel de rand na licht buigen. Een algemeen overzicht van methoden vind je in onze handleiding over randafwerking van leer. Focus je hier vooral op de vraag of de methode haalbaar is in een krappe uitsparing zonder de vorm aan te tasten.
Voorbereiding op het polijsten
Ondersteun het paneel op een schone ondergrond, dicht bij de rand. Als er na het snijden oneffenheden zijn achtergebleven, schuur deze dan glad met waterproof schuurpapier gewikkeld rond een harde kern die past bij de boog. Als werkplaatsvoorbeeld kun je korrel P320–P400 proberen. Stem de korrel af op de oneffenheden; een rand die al strak is, hoef je niet extra te schuren. Blijf de vorm controleren aan de hand van het patroon, zodat je de uitsparing niet per ongeluk groter maakt tijdens het wegwerken van kleine oneffenheden.
Gebruik een kantenschaaf alleen als de leerdikte het afschuinen toelaat en het mesje soepel door de boog kan worden geleid. Test de werkelijke snijbreedte altijd op een reststukje: het maatnummer van een kantenschaaf verschilt per fabrikant. Bij een dunne rand kun je het afschuinen beter overslaan. Probeer nooit een vloeiende beweging te forceren met gereedschap dat niet comfortabel in de uitsparing past.
Voorbereiding op het verven
Stem bij gebruik van kantenverf het randprofiel, eventueel afschuinen en de voorbehandeling af op de instructies van de verf. Ga niet eerst de hele rand polijsten met Tokonole als standaard primer. De hechting tussen verschillende producten moet altijd vooraf worden getest; resten van polijstmiddel kunnen de hechting van de verflaag belemmeren.
De boog polijsten stap voor stap
Volgens de productpagina is kleurloze Tokonole op waterbasis. Het is bedoeld voor het gladmaken van randen en de vleeszijde, niet als impregneermiddel.
- Breng met een kleine, gladde applicator spaarzaam middel aan op de snijkant van het leer. Gebruik geen gereedschap met een scherpe punt om het middel te verdelen — daarmee kras je snel in de nerfzijde.
- Begin met polijsten volgens de instructies van het product en de ervaring van je proefstuk. Ga niet uit van een vaste wachttijd; dit verschilt per leersoort en aangebrachte hoeveelheid.
- Beweeg het passende polijsthout met korte halen door de boog. Draai het werkstuk zodra je hand geen comfortabele beweging meer kan maken, in plaats van het vakje te verbuigen.
- Houd een lichte druk aan. Het doel is om de vezels neer te leggen en het oppervlak glad te maken; het heet wrijven van de rand is geen doel op zich.
- Controleer na het drogen de bodem van de uitsparing en de overgangen naar de rechte delen. Als er nog vezels uitsteken, controleer dan het contact van je gereedschap en het resultaat van je proefstuk voordat je opnieuw product aanbrengt.
Hoe verf je de boog als je kiest voor kantenverf?
Volgens de productpagina is zwarte Edge Kote op water-/acrylbasis. Bepaal de voorbehandeling, het aantal lagen, de droogtijd en eventueel tussentijds schuren op basis van de instructies van deze verf. De basis van de verf zegt niet alles over het volledige proces of de hechting op een specifiek type leer.
Pas een kantenroller eerst droog in de boog. Controleer de straal van het rolletje ten opzichte van de boog en zorg dat er genoeg bewegingsvrijheid is. Als de roller de bodem van de uitsparing niet kan bereiken zonder de nerfzijde te raken, stap dan over op een kleine, afgeronde applicator die geschikt is voor kantenverf. Neem telkens een kleine hoeveelheid verf en test de vloeiing eerst op een reststukje.
Controle vóór montage van het vakje
Controleer of de randafwerking de gehele gemeenschappelijke rand dekt en of de vorm van de opening nog exact overeenkomt met je patroon. Inspecteer de nerfzijde rond de uitsparing op eventuele drukplekken of vlekken. Beoordeel na volledige droging ook de soepelheid van de rand en de hechting van de gelijmde lagen.
Pas het vakje nogmaals op het hoofddeel. Het volledige toekomstige lijmoppervlak moet schoon en voorbereid blijven volgens de eisen van de lijm. Achteraf corrigeren kán soms zonder het etui te beschadigen, maar doe dit alleen als je nog overal goed bij kunt en de rand kunt ondersteunen. Als je voor het polijsten het gemonteerde vakje moet ombuigen of tussen de lagen moet wrikken, pas dan je montagevolgorde aan voordat je het werkstuk definitief sluit.
